Wie krijgt de specialist? Prioriteer op de prijs van een week

Als elk project prioriteit 1 heeft, beslist uiteindelijk wie het hardst roept. Een prijs op een week vertraging maakt van die discussie een rekensom, schrijft dr. Albert Ponsteen.

De arbeidsmarkt koelt af, meldt UWV. Toch was die in het eerste kwartaal van 2026 voor 87 van de 93 beroepsgroepen nog altijd krap of zeer krap. De grootste tekorten zitten in technische beroepen, en elektrotechnisch ingenieurs en machinemonteurs worden bij naam genoemd. Wie een PMO of portfolio leidt in een technische organisatie, kent het beeld. Dezelfde drie specialisten zijn deze maand nodig voor vijf projecten, en extra mensen aannemen lukt niet op tijd.

Wat overblijft is een wachtrij. De volgende week van die specialisten gaat meestal naar het project waarvan de projectleider het hardst roept. De echte toets voor enterprise PPM software, en voor elke PMO-methode, is of je die discussie kunt beslechten met een getal: wat kost een week vertraging op elk project, gerekend met de mensen die je echt hebt?

In agile-kringen heet dat getal cost of delay. Het idee is niet nieuw. Nieuw is hoe weinig organisaties het echt uitrekenen.

Een statuskleur is geen prioriteit

Rood, oranje en groen vertellen je hoe ver een project van zijn plan is afgedreven. Ze vertellen niet wat het kost als het nog een week langer wacht. Staat de helft van je portfolio op oranje, dan zegt de kleur niets meer over wat je morgen moet doen. Dan wint het project met de meeste escalaties, de grootste klant of de luidste projectleider. Dat voelt als sturen. Het is volgen.

Niet elke week kost hetzelfde

Neem een vereenvoudigd voorbeeld uit de machinebouw. Twee besturingsspecialisten werken voor drie projecten tegelijk.

Project A is een verpakkingslijn voor een klant. Installeren kan alleen tijdens de zomerstop van die klant, over vijf weken, en de planning heeft twee weken speling. De eerste week vertraging kost dus niets. De derde week kost de zomerstop. Het volgende stopmoment is rond kerst, en de eindbetaling van €400.000 schuift vijf maanden op.

Project B is een nieuwe machine voor de eigen productlijn. Die moet zo’n €780.000 marge per jaar opleveren. Elke week later op de markt kost dus ongeveer €15.000, en die week komt niet terug.

Project C is een interne verbetering. Niemand wacht erop. Een week later kost vrijwel niets.

Project A staat op rood, dus de projectleider van A wint het overleg. Maar deze week kost wachten op A niets en wachten op B €15.000. De specialisten horen deze week bij B. Zodra de speling bij A opraakt, draait de volgorde om: dan is de prijs van een week daar ineens het hoogst.

Zo werkt vertraging bijna overal: in treden, niet in een rechte lijn. Sommige weken kosten niets. Andere kosten een installatievenster, een boeteclausule of een lanceringsmoment. Dat verschil zie je pas als je per project de prijs van een week naast de planning legt.

De methode in vier stappen

1. Wijs je knelpunt aan. Niet de drukste afdeling, maar de groep specialisten waar het werk op wacht. Kijk waar de wachtrij ontstaat: bij welke mensen ligt werk klaar dat niemand anders kan oppakken?

2. Geef elke week een prijs. Vraag per project in die wachtrij: wat schuift er op als dit een week later klaar is? Denk aan omzet, eindbetalingen, boetes en marge. Nul is een geldig antwoord, en vaak een eerlijk antwoord.

3. Rangschik op wat een uur van je knelpunt oplevert. Deel de prijs van een week door het aantal uren dat het project deze week van je specialisten vraagt. Vraagt project B 60 uur, dan levert elk uur €250 op. Vraagt project C 30 uur, dan levert elk uur niets op. Zet het werk in die volgorde, niet op omvang en niet op lawaai.

4. Leg vast waarom de goedkope weken wachten, en herijk elke week. Zo overleeft het besluit de volgende escalatie. De prijs beweegt mee met de planning: een project met speling vandaag kan volgende maand bovenaan staan.

Het overleg verandert van karakter. “Wie heeft de meeste haast?” wordt “Waar levert een uur van deze specialist het meeste op?” Projectleiders blijven discussiëren. Alleen nu over een getal dat ze kunnen controleren.

Voor tien projecten lukt dit in een spreadsheet. Bij vijftig projecten die dezelfde mensen delen niet meer. Dan moet de prijs komen uit een planning die rekent met de capaciteit die je werkelijk hebt, en die meebeweegt als de planning verschuift.

Geef alleen geld uit waar de week duur is

Dezelfde prijs disciplineert elke andere knop waaraan je kunt draaien: overwerk, inhuur, een extra testploeg, AI-tools. Ze verdienen zich alleen terug bij het knelpunt. Overal elders voegen ze kosten toe zonder dat er iets eerder klaar is. Stel daarom drie vragen voordat je iets uitgeeft. Wacht er iets op dit werk? Kost dat wachten echt geld? Kan iemand, of iets, anders het goed doen?

AI is de nieuwste knop en de makkelijkste om te verspillen. Gericht op de wachtrij is de rekensom eenvoudig: maak met eerste reviews 10 procent van de tijd van je knelpunt vrij, en je levert tot 10 procent meer met dezelfde mensen. Ergens anders bespaart dezelfde tool moeite die je portfolio nooit omzet in eerdere oplevering.

Prijs de week voordat je 2027 tekent

November is de maand waarin volgend jaar wordt vastgelegd: leverdata, offertes, wervingsbudgetten. Een jaarplan dat ervan uitgaat dat je specialisten altijd beschikbaar zijn, is een belofte zonder prijs. En de beslissingen over hun tijd wegen zwaarder dan de meeste PMO’s denken. Op een voorbeeldportfolio met late projecten en overbelaste teams werd een verlies van $330.000 bijna $1,3 miljoen winst. Aan het werk veranderde niets. Aan de beslissingen wel.

Begin bij je volgende prioriteitenoverleg. Vraag wat een week vertraging kost op het project bovenaan de lijst. Kan niemand dat zeggen, dan bepaalt lawaai de volgorde van je werk, niet waarde. Schaarse mensen zijn je strategie. Bewaak hun uren als geld.


Dr. Albert Ponsteen is CEO van Epicflow, een platform voor projectportfoliomanagement dat onder meer wordt gebruikt door Fokker Services, Rondal en Blueprint Automation. Hij promoveerde aan de Open Universiteit op resourcetoewijzing in multiprojectomgevingen en werkt sinds 2003 met de methoden van Goldratt.

 
 
 
 
 

Afbeelding: foto van Christin Hume via Unsplash.